6 augustus 2026

Onderzoek in Ethiopië legt grote druk op mentale gezondheid bij leerkrachten bloot

Uit recent onderzoek van Edukans in Ethiopië blijkt dat de mentale gezondheid van leerkrachten onder grote druk staat. Leraren worstelen met stress en angst en hebben daardoor moeite om een veilige en stimulerende leeromgeving te bieden. Leerlingen moeten in uitdagende omstandigheden leren en kunnen zich niet goed ontwikkelen. Want hoe kun je lesgeven of leren als je je dagelijks gespannen voelt of last hebt van angst?  De resultaten van het onderzoek geven richting aan het verbeteren van onze trainingen om het mentale welzijn van leerkrachten te ondersteunen. 

Edukans vindt het belangrijk dat oplossingen aansluiten bij lokale behoeftes. Daarom voeren we bij onze projecten onderzoek uit voordat we van start gaan. De resultaten van het onderzoek vormen de verdere basis van wat we daadwerkelijk gaan doen. Voor dit onderzoek hebben we 239 mensen gesproken: schoolleiders, onderwijsambtenaren, opleiders, leerkrachten, kinderen en ouders. Zo werd ervoor gezorgd dat een breed scala aan ervaringen en meningen in het onderzoek werd meegenomen. 

Het onderzoek vond plaats in januari en februari 2026 in de regio’s Afar en Oromia in Ethiopië. Uit het onderzoek bleek dat veel van de uitdagingen die de geestelijke gezondheid en het welzijn van leerkrachten beïnvloeden, voortkomen uit de moeilijke omstandigheden waarin zij werken. De omstandigheden op de meeste scholen zijn alarmerend. 86% van de scholen kampt met extreme hitte en een gebrek aan water. Geen enkele school heeft een programma ter preventie van geweld. 93% van de kinderen heeft onvoldoende toegang tot meubilair of kwalitatief hoogstaand lesmateriaal. Vaak zijn er onvoldoende geschikte klaslokalen en schoolterreinen beschikbaar. Deze tekorten en uitdagende arbeidsomstandigheden leggen extra druk op leraren, waardoor het voor hen moeilijker wordt om zowel hun eigen welzijn als dat van hun leerlingen te ondersteunen.

“Onze school in Tigray is tijdens de oorlog beschadigd. Toen we terugkwamen, waren er geen materialen, geen computers en geen schoolboeken. Nu is er een tekort aan alles. Overal liggen mijnen. De school was een militair kamp. Soldaten hebben vreselijke dingen op de muren van de school geschreven. Een van de gebouwen is geraakt door een kanonskogel. Het was voor mij heel bijzonder om deel te nemen aan de MHPSS-workshop, georganiseerd door Edukans aan het lerarenopleidingsinstituut in AbiAdi. Het was een training over trauma’s: hoe kan ik voor mezelf en de leerlingen zorgen en problemen oplossen. Het was voor mij de eerste keer dat ik met leraren van andere scholen samen was. Dankzij de training konden we vertellen wat er met ons was gebeurd. We waren zo blij. Door te praten voelden we ons verbonden.” – Gebre Selassie (38 jaar), docent Engels Mitsa Worki–basisschool 

Emotionele uitputting als dagelijkse realiteit 

Uit het onderzoek blijkt dat 78% van de ondervraagde leraren en trainers zich emotioneel uitgeput voelt. Ook ervaart 74% van hen chronische angst of spanning, wat hun vermogen om de klas op een goede manier te begeleiden tijdens het leerproces beïnvloed. 71% van hen is snel geïrriteerd, wat leidt tot gespannen relaties met leerlingen en collega’s. Deze chronische stress beïnvloedt niet alleen het welzijn van leraren, maar ook de leeromgeving voor leerlingen. Meer dan 55% van de leraren slaapt slecht en herstelt onvoldoende na een werkdag, mede door extreme hitte en constante (economische) zorgen.  

De kracht van een gemeenschap 

Het onderzoek geeft een genuanceerd beeld van sociale steun binnen scholen. Hoewel 90% van de leerkrachten aangeeft te kunnen herkennen wanneer collega’s het emotioneel moeilijk hebben, voelt meer dan de helft (52%) zich ongemakkelijk bij het bespreken van deze gevoelige onderwerpen. Daardoor blijft geestelijke gezondheid vaak een taboeonderwerp. Ondanks deze uitdagingen biedt het onderzoek ook een basis voor de oplossing.  83% van de leraren voelt zich deel van een ondersteunende gemeenschap. Dit biedt perspectief voor het opzetten van bijvoorbeeld ‘welzijnscomités’ binnen scholen. Praten met vrienden en familie de meest gebruikte strategie om met stress om te gaan; 33% van de respondenten noemt dit. Leerkrachten hebben dus al sociale banden die ze waarderen en waar ze op kunnen vertrouwen. Hier liggen de kansen om veilige ruimtes te creëren voor open gesprekken over geestelijke gezondheid.

Mentaal welzijn als basis voor goed onderwijs 

Het onderzoek schetst een duidelijk beeld: leraren in Afar, Tigray en Oromia werken onder uiterst moeilijke omstandigheden, vaak met beperkte ondersteuning en middelen. Toch blijkt hieruit ook hun veerkracht, toewijding en bereidheid om hun leerlingen ondanks deze moeilijkheden te ondersteunen. De uitkomsten benadrukken een belangrijke realiteit: van leraren kan niet worden verwacht dat zij het welzijn en het leerproces van hun leerlingen kunnen ondersteunen, als er geen aandacht wordt besteed aan hun eigen welzijn. Het ondersteunen van het welzijn van leraren is daarom geen optionele toevoeging aan onderwijsprogramma’s, maar een voorwaarde voor kwalitatief hoogstaand onderwijs en effectief leren.  

Om het welzijn van leraren te verbeteren, moet het project trainingen in klasmanagement integreren, waarbij de nadruk ligt op de-escalatie en positief gedrag. Maar het verbeteren van het welzijn van leraren vraagt meer dan training en psychosociale ondersteuning. Leraren hebben een veilige omgeving nodig en faciliteiten op scholen moeten worden verbeterd. Zo kan werken in de schooltuinen gekoppeld worden aan activiteiten om het emotionele en sociale welzijn te verbeteren. Het is ook belangrijk om lokale gemeenschappen en ouders nauwer bij de school te betrekken. Het is hiervoor van essentieel belang dat geestelijke gezondheid en het welzijn van leerkrachten hoog op de agenda van het onderwijsbeleid van de Ethiopische regering komt te staan. 

Voor Edukans bevestigt dit onderzoek: als leraren zich niet goed kunnen ontplooien, kunnen kinderen niet effectief leren. Door te investeren in het welzijn van leerkrachten en de omstandigheden waarin zij werken, creëren we betere leermogelijkheden voor elk kind.

🦸🏽 Sluit je aan

Tienduizenden kinderen in Ethiopië groeien op in conflictgebieden. School is hun veilige haven om weer even kind te zijn. Helaas heeft 80% van de leraren in conflictgebieden psychische problemen, waardoor ze hun leerlingen minder goed kunnen helpen. Door jouw bijdrage trainen wij leraren hun mentale gezondheid, en die van hun leerlingen, te versterken. 

Wil jij onderdeel worden van een beweging die gelooft in goed onderwijs – én in de mensen die dat mogelijk maken?

Draag bij aan mentaal gezonde leraren in Ethiopië