Keerpunt voor het Keniaanse onderwijs: waar liggen de grootste uitdagingen en kansen?

In Kenia zijn scholen bezig met een overstap: onderwijs waarbij niet het uiteindelijke examen, maar de leerling zélf centraal staat. In deze blog beschrijven Edukans’ onderwijsexperts Edwin Buluma en Mark Hoeksma welke uitdagingen dit met zich meebrengt, ook voor Edukans.

Kenia zit midden in een van de grootste onderwijshervormingen in zijn geschiedenis. Het land is overgestapt van een sterk examen- en kennisgericht systeem naar een competentiegericht curriculum. In het nieuwe leerlinggerichte onderwijs ligt minder nadruk op uit het hoofd leren. Daarentegen is er juist meer aandacht voor vaardigheden die in het leven en op de arbeidsmarkt van belang zijn. Zoals probleemoplossend vermogen, samenwerking, communicatie, besluitvorming en ICT-vaardigheden. Hiermee krijgen leerlingen de ruimte om zich te ontwikkelen in wat bij hen past. Niet elk kind hoeft tenslotte dokter of ingenieur te worden.

Leerkrachten niet voorbereid
De visie is krachtig. Maar in de klas zien we hoe ingewikkeld de verandering in werkelijkheid is. Onderwijsexperts Edwin Buluma en Mark Hoeksma bezoeken samen verschillende scholen en bespreken de uitdagingen. De belangrijkste uitdaging volgens Edwin, is dat de meeste docenten niet zijn voorbereid op de nieuwe manier van lesgeven. Ze zijn zelf gevormd binnen het oude curriculum, dat gericht was op kennis en academische prestaties. Daarbij zijn ze vaak opgeleid aan de universiteit en aan de hoorcolleges daar gewend geraakt. Wanneer je een klaslokaal binnenloopt, zie je dan ook regelmatig hetzelfde beeld: de docent staat voor de groep met het leerboek in de hand, vertelt wat erin staat en de leerlingen schrijven het op. Deze docentgerichte manier van lesgeven biedt heel weinig kansen voor het kind om actief deel te nemen aan de les en het eigen leerproces. In afgelegen regio’s wordt de situatie nog moeilijker. Daar zijn soms zelfs leraren die alleen de middelbare school hebben afgerond en lesgeven omdat er geen andere leraren zijn.

Kwaliteit moet omhoog
Daarnaast is er een groot tekort aan leermiddelen. Boeken en andere materialen zijn vaak nog niet beschikbaar op scholen. Een derde uitdaging is dat het nieuwe curriculum van ouders verwacht dat zij hun kinderen ondersteunen. Maar veel ouders weten niet hoe ze dit moeten doen. Dit alles heeft gevolgen voor de kwaliteit van het onderwijs. Edwin vertelt over onderzoek waaruit blijkt dat leerlingen in klas 7 vaak niet in staat zijn om de basisvaardigheden taal en rekenen op klas 4-niveau uit te voeren. Terwijl zonder goede taal- en rekenvaardigheden, de nieuwe competenties maar theorie blijven.

Mark Hoeksma in gesprek over onderwijsmodellen met hoofd onderwijzer van de Yokot School

Leerkrachtentraining
Om echte vooruitgang te boeken is er intensieve samenwerking nodig. De taak van Edukans is urgenter dan ooit. Op scholen die ze bezoeken zien ze ook wat wél werkt. Leraren die getraind zijn in actief leren, passen groepswerk toe en ondersteunen leerlingen op hun eigen niveau. Je voelt hier het enthousiasme bij leerlingen voor leren. Ook schoolleiders maken het verschil. Waar zij actief ondersteunen, ruimte creëren en ouders betrekken, zien we sneller verandering. Daarbij is de samenwerking met lerarenopleidingen essentieel.

Kenia bevindt zich op een kantelpunt en de bezoeken aan scholen laten zien wat het onderwijs hier nú nodig heeft. Niet een training die uitlegt wat leerlinggericht onderwijs is, maar ondersteuning die leraren helpt het ook toe te passen. Op die manier gaat het nieuwe curriculum daadwerkelijk leiden tot beter onderwijs én betere kansen voor ieder kind.